Эдэр саас: Арбыыталыын – бары «эдэрбит»

КУЛТУУРА — ОЛОХ-ДЬАҺАХ

Арбыыталыын – бары «эдэрбит» Надежда Егорова

17.03.2021 15:44

Тыйаатыр, араас кэнсиэртэргэ тэҥнээтэххэ, биир уратылаах.  Ол саҥа испэктээкил репертуарга киллэриллэн, сылы быһа, баҕар,  хас да сылы быһа көрүөххэ сөбө буолар. “Ааттаах поэт Арбита” Саха тыйаатырыгар турбута хаһыс да сыла буолла да, тоҕо эрэ кыаллыбакка хаалан испитэ. Дьэ, хамсык кэнниттэн Арбыыталыын  «тэҥҥэ хоһоон аахсар, ыллаһар, кини хараастыылаах күннэригэр-дьылларыгар сүрэҕим ытырбахтыы олороругар» кыах үөскээбититтэн олус да дуоһуйдум.

edersaas.ru Сэрэйиллэрин курдук, төһө да тиэмэтэ ыараханын иһин, хайдах эрэ испэктээкил  тухары сылаас тыын илгийэн ааһарга дылы буолла. Ол, арааһа, артыыстар көрөөччүнү долгутардыы оонньуулларыттан буолуо.

Сүрүн оруолу бэркэ сөбүлүүр эдэр артыыһым Валентин Макаров толордо (Кини “Үрдэлгэ” биһирэммит “Суолаҕа” ырыатын бары да сөбүлээн истибит буолуохтаахпыт). Орто дойдуга 30 эрэ сыл олорон ааспыт биир дойдулааҕа Иван Слепцов-Арбыыта дьылҕатын чахчы этинэн-хаанынан аһарбытын, көрөөччүлэр иннилэригэр улахан эппиэтинэһи сүкпүтүн өйдүүгүн. Артыыс ис киирбэх көрүҥэ, ол эрэн, уобараһыгар уларыйа охсор дьоҕура, ырыаһыта, истиҥ мичээрэ поэт уобараһын арыйарга чахчы көмөлөһөр.

Испэктээкилгэ  кыргыттар уобарастарын арыйыы олус табыллыбыт: Арбыыта тапталлаах Сунтаарын кыыһын Варяны – Лена Маркова, Арбыытаны ис сүрэҕиттэн аһынар, таптыыр Настя Грабовскаяны Ирина Михайлова оонньоотулар. Атын да уобарастарга эдэр артыыстар оруолларын “чэпчэкитик” толордулар. Роман Дорофеев бастаан сыанаҕа саҥата да суох сылдьыбытыгар да көрөөччүлэр ытыстарын тыаһа хабыллан олордо. Дьэ, дьоруойун аҥаардас мимикатынан да биэрэр кыахтаах эдэр артыыс. Испэктээкил бүтүүтүн диэки тыыллан-хабыллан турбата дуо?! Надежда Ушницкая Дьэбдьиэй эмээхсинин көрөн уонна истэн киһи хараҕын уутун кыатаныа да суоҕун курдук…

Испэктээкилгэ оччотооҕу кэми кэрэһэлиир киллэһиктэр: пантомима, фокстрот, патефон уо.д.а киллэриллэн көрөөччүгэ оччотооҕу кэм тыынын биэрэллэр. Оттон Христофор Максимов баянынан ырыалара иһиллэр-иһиллибэт курдук доҕуһуоллууллар. Ол эрээри, сорох сирдэргэ ис хоһоонунан табыгаһа суохтук киллэриллибиттэр дуу диэн санаа эмиэ киирэн ылла…

Быйыл үбүлүөйдээх Айсен Сивцевы—Айсен Дойдуну өссө төгүл ытыктыы санаатым, талааныгар сүгүрүйдүм. Арбыыта поэзиятын, кини олоҕун биир сценарийынан эдэр көрөөччүгэ тириэрдии судургута суох. Бары да эдэр көрөөччү буоллахпыт. Тоҕо диэтэххэ, Арбыыта олоҕун сыанаҕа саҥа арыйан эрдэхпит, кини олоҕун быыһа дьэ, аһылыннаҕа.

Испэктээкил туруорааччы режиссера – Сергей Потапов, көстүүм худуоһунньуга – Дария Дмитриева, муусуканан киэргэтиитэ – Николай Павлов, уотунан киэргэтиитэ – Аркадий Харитонов. Надежда ЕГОРОВА, “Саха сирэ”, edersaas.ru Ааптар түһэриилэрэ.

© edersaas.ru сайтан: https://edersaas.ru/arbyytalyyn-bary-ederbit/