Ийэ тыл уонна сурук-бичик күнүн көрсө Саха театрыгар литература салуона арылынна

Ийэ тыл уонна сурук-бичик күнүгэр анаан олунньу ый 1 күнүттэн олунньу 10 күнүгэр дылы Былатыан Ойуунускай аатынан Саха театра саха суруйааччыларын айымньыларынан турбут испиктээкиллэри көрдөрдө. Сити курдук, декада чэрчитинэн саха классик уонна наруодунай суруйааччыларын айымньыларынан турбут дьиҥ сахалыы тыыннаах испиктээкиллэргэ дьон-сэргэ көхтөөхтүк сырытта.

Ааспыт үйэ бастакы аҥарыгар драма жанрыгар таһаарыылаахтык ылсан үлэлээбит суруйааччылар айымньылара билигин да суолталарын сүтэрбэттэр. Ол курдук, Дмитрий Михайлов туруоруутугар саха классик суруйааччыта Николай Неустроев “Тиэтэйбит” кэмиэдьийэтэ, маны таһынан, театр сүрүн режиссера Руслан Тараховскай туруоруутугар Василий Никифоров – Күлүмнүүр 1906 сыллаахха суруйбут сахаҕа бастакы драманан ааҕыллар “Манчаары” драмата оонньоннулар. Бүтүн театр түмсэн Саха наруодунай суруйааччылар бөдөҥ романнарынан турбут үс испиктээкили оонньоотулар – биһиги кэккэбититтэн туораабыт режиссер Василий Фомин 2003 сыллаахха туруорбут Николай Мординов – Амма Аччыгыйа “Сааскы кэм” романын, режиссер Руслан Тараховскай туроруутугар Николай Якутскай “Төлкө” романын бастакы кинигэтин уонна Иван Гоголев – Кындыл “Хара кыталык” романын. Манна дэгэтэн эттэххэ, Иван Гоголев – Кындыл үс айымньыта турда: “Өлүөнэ сарсыардата” драматынан режиссер Сергей Потапов туруорбут “Дыгын Дархан” трагедия, “Хара кыталык” романынан режиссер Лена Гримм туруорбут драмата уонна “Наара суох” кэмиэдьийэ, режиссер Федот Потапов туруоруутунан хаттаан сөргүтүллүбүт испиктээкил. Саха эмиэ биир биллэр фронтовик суруйааччыта Тимофей Сметанин “Лоокуут уонна Ньургуһун” драмата Герасим Васильев туруоруутугар оонньонно.

Маны таһынан, олунньу ый 11 күнүгэр “Туой Хайа ахтылҕана” диэн поэтическай дьүһүйүү киэһэтэ буолла. Ааспыт үйэ 60-с сылларыгар Бүлүүтээҕи ууну хаайар сир тутулларыгар Туой Хайа нэһилиэгин бүтүннүү уу анныгар тимирдибиттэрэ. Туой Хайа олохтоохторо сити курдук төрөөбүт дойдуларыттан, сирдэриттэн-уоттарыттан, оонньоон улааппыт кырдалларыттан букатыннаахтык матан, көһөргө күһэллибиттэрэ.

Ол дьон олоҕун отуорун хамсатан ылбыт дьулаан трагедия туһунан Саха сирин наруодунай артыыската Зоя Багынанова Саха театрын поэзияҕа, ырыаҕа чугас артыыстарын түмэн, поэтическай дьүһүйүү туруорда. Киэһэ маҥнайгы аҥарыгар поэт Михаил Иванов – Чуона Мэхээлэ “Айанньыт кубалар намтааннар” поэматынан уонна лирикатынан дьүһүйүүттэн Туой Хайаттан төрүттээх көрөөччү уйадыйда, харааһынна. Саха сирин үтүөлээх артыыһа Айаал Аммосов дойдутун сүтэрэн хараастар,  кэрэ айылҕатын сэргиир поэт лирическэй геройун уйан уобараһын арыйда. Саха театрын далбар хотун артыыстара Зоя Попова, Прасковья Адамова, Маргарита Борисова, Надежда Ушницкая, Елизавета Потапова поэт лирикатын толорууларыгар Ийэ Айылҕа кутурҕан куолаһа иһиллэн ыларга дылы буолла… Театр эдэр кэскиллээх артыыскалара Татьяна Легантьева уонна Айталина Лавернова сэргэх үөрүү, ыра санаа, таптал ырааһын, сүтүк хомолтотун, Туой Хайа хонууларыттан үйэлэгэ күрэммит оҕо саас тыынын толору тиэртилэр. Киэһэ иккис аҥарыгар – Иван Бурцев “Быдан дьылга бырастыы, Туой Хайам” ахтыы кинигэтинэн Саха сирин үтүөлээх артыыһа Михаил Апросимов, театр эдэр артыыстара Павел Ченянов, Алдан Готовцев, киэһэни тэрийээччи, дьүһүйүү ааптара Зоя Багынанова уонна бары ааттамыт артыыстар Туой Хайаттан төрүттээх Саха сирин дьонун-сэргэтэ киэн туттар дьонун ааттарын ааттааннар, кинилэр сэргэх, айылҕалаах айымньыларын аахтылар. Саха сирин үтүөлээх артыыһа Кирилл Семенов уонна Елизавета Потапова Саха театрын литературатын чааһын сэбиэдэссэйинэн өр кэмҥэ үлэлээбит Иннокентий Дмитриев – Сиэн Чолбодук Туой Хайаҕа буолбут бүтэһик ыһыах туһунан студент сыллааҕы дневнигиттэн ахтыытын ис түгэхтээн, иччилээн аахтылар. Саха театрын артыыстарын сэргэ Олоҥхо театрын артыыската Иванида Бугулова дьүһүйүүнү кырыымпа ытанар тыаһынан доҕуһуоллаабыта ааҕыы тэтимин киэргэттэ.

Сити курдук, ийэ тыл уонна сурук-бичик күнүн көрсө Саха театрыгар поэзияны сэргиир, поэзияҕа сүгүрүйэр көрөөччүгэ литература салуона арылынна.

                                                Саха театрын пресс-киинэ